Làm sao để trẻ tự ngủ là một trong những câu hỏi của rất nhiều ba mẹ, đặc biệt là với những ai lần đầu có con. Rèn trẻ tự ngủ là một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn của ba mẹ, giúp bé có thể ngủ ngon hơn và rèn luyện tính độc lập của trẻ ngay từ nhỏ. Bài viết sau đây sẽ phân tích chi tiết những phương pháp khoa học để ba mẹ rèn tính tự ngủ cho trẻ hiệu quả nhất.
Ba mẹ có nên tập cho trẻ tự ngủ không?
Ba mẹ nên tập cho trẻ tự ngủ nhưng sẽ cần dựa vào độ tuổi, tính cách bé cũng như phương pháp áp dụng phù hợp. Việc tập cho trẻ tự ngủ sẽ mang lại nhiều lợi ích:
• Tự lập sớm mà không bị phụ thuộc quá vào việc bế, hát ru hay cho bú mới ngủ được.
• Khi tự ngủ, trẻ sẽ có giấc ngủ dài hơn và sâu hơn.
• Ba mẹ được giảm bớt áp lực, không cần phải thức khuya hay bồng bé ru ngủ quá lâu.
• Tự ngủ giúp trẻ có giấc ngủ sâu, góp phần phát triển trí não và tăng cường hệ miễn dịch.
Khi nào nên bắt đầu rèn trẻ tự ngủ?
Nên rèn trẻ tự ngủ khi nào? Theo các chuyên gia, thời điểm lý tưởng là khi bé được khoảng 4 đến 6 tháng tuổi. Ở giai đoạn này, nhịp sinh học của trẻ đã dần ổn định, các bé cũng đã có khả năng tự trấn an và ngủ xuyên đêm.
Từ lúc mới sinh ra cho đến khi lên 2 tuổi, trẻ thường ngủ nhiều hơn thức. Trẻ sẽ ngủ từ 16 giờ đến 18 giờ mỗi ngày, nhưng sẽ ngắt quãng bởi những lần thức dậy để bú. Nguyên nhân là do dạ dày trẻ nhỏ không chứa được nhiều thức ăn nên sau 2–3 giờ trẻ sẽ cần bú lại và sau đó ngủ tiếp.
>>> Xem thêm: Dạy trẻ tự ngủ và khơi dậy niềm yêu thích tiếng Anh từ nhỏ
Làm sao để trẻ tự ngủ? 9 cách giúp bé tự ngủ ngon hiệu quả
Dưới đây là các phương pháp phổ biến và hiệu quả để giúp bé tự ngủ ngon mà cha mẹ có thể tham khảo.
1. Xây dựng lịch trình sinh hoạt khoa học
Trẻ sơ sinh và trẻ 2-3 tháng tuổi chưa thể phân định được sự khác nhau giữa ngày và đêm nên sẽ có sự xáo trộn giữa ngày ngủ và đêm thức. Ba mẹ có thể giúp trẻ tự điều chỉnh giấc ngủ, tạo lịch trình cố định để đồng bộ hóa đồng hồ sinh học của trẻ. Mẹ hãy cố gắng cho trẻ ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả vào cuối tuần.
2. Thiết lập quy trình đi ngủ đều đặn
Ba mẹ hãy thực hiện một chuỗi hoạt động giống nhau trước giờ ngủ để giúp trẻ hiểu rằng đã đến giờ đi ngủ. Ví dụ, 30 phút trước giờ ngủ, bạn hãy thực hiện một chuỗi hoạt động như tắm nước ấm, thay quần áo, đọc truyện, hát ru.
3. Tạo môi trường ngủ lý tưởng
Làm sao để trẻ tự ngủ? Một môi trường ngủ lý tưởng sẽ giúp trẻ dễ ngủ hơn. Vào ban đêm, ba mẹ hãy giữ căn phòng của trẻ thật ít ánh sáng, có thể sử dụng ánh sáng dịu nhẹ để trẻ dễ vào giấc. Phòng ngủ nên mát mẻ (khoảng 20–22 °C) để trẻ không bị nóng hoặc lạnh. Ba mẹ cũng có thể dùng máy tạo tiếng ồn trắng để giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ.
4. Sử dụng chăn quấn (Swaddle) hoặc ti giả cho trẻ sơ sinh
Quấn chăn giúp trẻ cảm thấy an toàn như khi còn trong bụng mẹ, đồng thời ngăn chặn phản xạ giật mình có thể làm bé thức giấc. Ba mẹ chú ý ngừng sử dụng chăn quấn khi trẻ bắt đầu có dấu hiệu lật mình.
Nếu trẻ đã quen với việc ngậm ti giả, ba mẹ có thể cho bé ngậm ti giả khi ngủ. Việc này giúp bé học cách tự trấn an bằng cách ngậm ti và ngủ một mình. Tuy nhiên, nếu bé bị phụ thuộc vào ti giả, ba mẹ có thể phải cai sau này.
5. Cho trẻ nằm nôi khi còn thức
Trẻ chỉ có thể học cách tự ngủ nếu được đặt vào nôi khi còn thức nhưng đã có dấu hiệu buồn ngủ. Khi thấy con có các dấu hiệu như: ngáp ngủ, dụi mắt, mệt mỏi… hãy đặt con vào nôi và chúc con ngủ ngon. Ba mẹ nên thực hiện hành động này liên tục trong 3–4 tháng đầu sẽ giúp bé tự ngủ ngon mà không cần bồng bế hay vỗ về.
>>> Xem thêm: Glenn Doman: Cách nuôi dưỡng trí tuệ & kỹ năng từ 0–6 tuổi
6. Luyện bé tự ngủ theo phương pháp “Cry It Out” (CIO)
Nếu ba mẹ đang tìm hiểu về cách làm sao để trẻ tự ngủ, có thể áp dụng phương pháp Cry It Out. Phương pháp này cho phép trẻ khóc một khoảng thời gian ngắn trước khi có sự can thiệp của ba mẹ.
Cry It Out được tạo ra nhằm mục đích giúp trẻ học cách tự trấn an và đi vào giấc ngủ mà không cần tới sự hỗ trợ của người lớn. Cách thức thực hiện phương pháp này cũng khá đơn giản:
• Bước 1: 30 phút trước giờ ngủ, ba mẹ sẽ thực hiện một loạt hoạt động cố định như tắm rửa, thay bỉm, mặc quần áo, hát ru…
• Bước 2: Cho trẻ vào nôi khi trẻ có dấu hiệu buồn ngủ.
• Bước 3: Ba mẹ chúc bé ngủ ngon và rời khỏi phòng.
• Bước 4: Nếu bé khóc, ba mẹ hãy chờ từ 3–5 phút rồi mới vào dỗ bé, sau đó tăng lên 10 phút, 15 phút… và nói những câu trấn an ngắn gọn.
Phương pháp Cry It On sẽ khiến ba mẹ gặp khó khăn về mặt cảm xúc. Tuy nhiên, nếu ba mẹ thực hiện được thì trẻ sẽ đi vào giấc ngủ nhanh chóng.
7. Luyện ngủ với phương pháp “Ferber”
Tương tự như CIO nhưng với Ferber, ba mẹ sẽ vào phòng vỗ về bé theo các khoảng thời gian tăng lên, nhằm giúp trẻ biết bố mẹ vẫn ở đó nhưng trẻ phải tự ngủ.
Cách thức thực hiện phương pháp này như sau:
• Ba mẹ đặt bé vào nôi và chúc ngủ ngon.
• Ba mẹ rời khỏi phòng và đợi trẻ khóc tầm 3 phút, rồi vào vỗ về con 1–2 phút, rời đi.
• Lần tiếp theo, ba mẹ đợi khoảng 5–10 phút rồi lại vào phòng. Cứ tiếp tục như thế cho đến khi trẻ ngủ được.
8. Luyện ngủ với phương pháp “Camping Out”
Trong các phương pháp rèn trẻ tự ngủ, Camping Out là cách cần nhiều sự kiên nhẫn hơn. Camping Out cho phép ba mẹ ngủ cùng phòng với con nhưng không bế hay dỗ dành.
• Đêm 1–2: Ba mẹ đặt chiếc ghế và ngồi bên cạnh nôi bé, chờ đến khi bé ngủ say.
• Đêm 3–4: Ba mẹ đặt ghế ra xa nôi trẻ một chút và tiếp tục chờ bé ngủ.
• Đêm 5–6: Tiếp tục di chuyển ghế ra ở cửa phòng.
• Đêm 7–8: Ba mẹ ngồi ở ngoài cửa phòng.
• Đêm thứ 9 trở đi: Trẻ đã có thể tự ngủ một mình.
9. Cho trẻ vận động nhiều vào ban ngày
Ba mẹ nên khuyến khích trẻ vận động nhiều vào ban ngày, đặc biệt là buổi chiều tối. Những hoạt động đi lại, vui chơi sẽ giúp trẻ tiêu hao năng lượng và đi vào giấc ngủ một cách dễ dàng hơn.
Việc ba mẹ duy trì thói quen sinh hoạt gồm tập thể dục (vận động cơ thể), ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp cơ thể trẻ chuẩn bị cho một giấc ngủ ngon.
>>> Xem thêm: 15 cách dạy con của người Nhật để bé tự lập, ngoan ngoãn
Làm sao để rèn trẻ tự ngủ và những lưu ý ba mẹ nên biết
Để rèn trẻ tự ngủ, ba mẹ không chỉ cần áp dụng các phương pháp trên một cách khoa học mà còn cần tuân thủ các nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo hiệu quả cao nhất. Dưới đây là một số lưu ý ba mẹ nên nhớ:
1. Không nên bắt đầu quá sớm
Thời điểm lý tưởng để bắt đầu rèn luyện cho trẻ tự ngủ là khi bé được khoảng 4 đến 6 tháng tuổi. Trước giai đoạn này, trẻ chưa đủ khả năng tự điều chỉnh giấc ngủ. Việc ép trẻ tự ngủ sớm có thể gây căng thẳng cho cả mẹ và bé, làm quá trình này trở nên khó khăn hơn.
2. Luôn đảm bảo an toàn cho bé
Khi cho bé nằm nôi để tự ngủ, ba mẹ hãy đảm bảo: giường nôi của trẻ phải trống, không có chăn gối, thú nhồi bông hay các vật khác gây ngạt thở cho bé. Ba mẹ hãy nhớ đặt bé nằm ngửa khi ngủ và tạo môi trường ngủ lý tưởng với nhiệt độ phòng dao động từ 20–22 °C.
3. Nắm bắt được những tín hiệu của con
Trước khi bắt đầu những phương pháp nào, ba mẹ hãy tập lắng nghe con mình. Ba mẹ nên phân biệt được tiếng khóc của trẻ: khóc vì đói, khóc vì tã ướt hay khóc vì muốn được bế.Trước khi đi vào thực hiện phương pháp làm sao để trẻ tự ngủ, ba mẹ hãy đảm bảo con được ăn no, thay tã sạch và không có vấn đề gì về sức khỏe.
Ngoài ra, ba mẹ cũng nên biết nắm bắt tín hiệu buồn ngủ của con như ngáp, dụi mắt, trở nên cáu gắt… Lúc này, ba mẹ có thể đặt trẻ vào nôi để bé tự ngủ.
4. Thực hiện nhất quán
Ba mẹ hãy tuân thủ một lịch trình sinh hoạt và giờ ngủ cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Hành động này giúp đồng hồ sinh học của trẻ hoạt động nhịp nhàng. Dù thực hiện bằng phương pháp nào, ba mẹ hãy thống nhất không phá nguyên tắc sẽ làm giảm đi hiệu quả của quá trình rèn luyện.
5. Tránh can thiệp quá sớm vào ban đêm
Khi bé thức giấc vào ban đêm, ba mẹ đừng vội vàng bế lên ngay lập tức mà hãy quan sát xem bé có tự ngủ lại được không. Nếu ba mẹ bế bé lên ngay lập tức, sẽ tạo thói quen xấu là trẻ chỉ ngủ khi được người lớn dỗ dành.
6. Tôn trọng cá tính của con
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt nên sẽ phù hợp với phương pháp làm sao để trẻ tự ngủ riêng. Ba mẹ hãy lắng nghe và điều chỉnh phương pháp sao cho phù hợp nhất với tính cách và nhu cầu của con.
>>> Xem thêm: Nhạc tiếng Anh cho bé dưới 1 tuổi: 50 bài phát triển trí não
Những câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Làm sao biết bé đã sẵn sàng tự ngủ?
Khi bé có thể ngủ trưa dài 1 – 2 tiếng, ngủ đêm liên tục 4 – 6 tiếng và ít thức ăn đêm.
2. Có nên để bé khóc khi tập tự ngủ?
Một số phương pháp “Cry it out” có thể áp dụng, nhưng cần linh hoạt. Quan trọng là ba mẹ vẫn ở gần để trấn an, không bỏ mặc hoàn toàn.
3. Rèn trẻ tự ngủ có ảnh hưởng đến tình cảm của cha mẹ không?
Hoàn toàn không. Khi trẻ ngủ ngon và tự lập, cha mẹ có nhiều thời gian nghỉ ngơi, mối gắn kết sẽ tốt hơn.
Việc làm sao để trẻ tự ngủ đòi hỏi sự kiên nhẫn và nhất quán từ ba mẹ. Mỗi đứa trẻ là một cá thể khác nhau, vì vậy ba mẹ hãy thử nghiệm các phương pháp khác nhau để tìm ra cách trẻ tự ngủ phù hợp nhất. Hy vọng rằng những thông tin trong bài viết sẽ giúp ích cho ba mẹ và mang đến cho con một giấc ngủ ngon, trọn vẹn. Chúc ba mẹ sẽ rèn cho bé tự ngủ thành công!
