Nhiều phụ huynh chọn toán tư duy Soroban để rèn luyện trí tuệ cho con ngay từ bậc mầm non. Thế nhưng, để Soroban thật sự phát huy giá trị, mẹ cần hiểu rõ nguồn gốc phương pháp, nắm được phương pháp học đúng. Đặc biệt cần chú ý những điểm then chốt khi đồng hành cùng con.
Toán tư duy Soroban là phương pháp học tập thông minh ứng dụng ở nhiều nước, kể cả Việt Nam. Phương pháp thú vị này giúp trẻ phát triển khả năng tính toán, rèn luyện não bộ. Vậy toán tư duy Soroban là gì? Bố mẹ cần lưu ý gì khi cho con theo học?
Toán tư duy Soroban là gì?
1. Lịch sử ra đời của bàn tính Soroban
Trước tiên, hãy cùng tìm hiểu đôi chút về nguồn gốc thú vị của bàn tính Soroban nhé! Soroban có nguồn gốc từ bàn tính suanpan của Trung Quốc, sau đó được người Nhật cải tiến và phát triển thành bàn tính Soroban như ngày nay. Khi đó nó được gọi là “suanpan”.
Sau khi du nhập vào Nhật Bản, bàn tính được cải tiến để sử dụng dễ dàng và nhanh hơn. Theo ấn phẩm “Kỹ thuật số học Soroban cơ bản ở Nhật Bản thời kỳ Edo” đăng trên Hiệp hội Toán học Hoa Kỳ (Mathematical Association of America), Soroban đã trở thành công cụ tính toán phổ biến nhất thời kỳ Edo (160 – 1868). Bàn tính này được các thương gia, nông dân và cả nhà toán học lúc bấy giờ sử dụng.
>>> Tìm hiểu thêm: Vì sao nên cho trẻ học toán từ sớm?
2. Cấu tạo của bàn tính Soroban
Bàn tính Soroban thường có dạng hình chữ nhật, làm bằng gỗ hoặc nhựa. Ở giữa khung có một thanh ngang chia bàn tính thành hai phần trên và dưới. Phần trên của mỗi cột chỉ có 1 hạt, và hạt này có giá trị bằng 5. Phần dưới mỗi cột có 4 hạt, mỗi hạt tương ứng với 1 đơn vị.
Cột ngoài cùng bên phải mặc định là hàng đơn vị, các cột tiếp theo lần lượt là hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn, cho đến hàng triệu. Tùy theo mục đích tính toán, kích thước bàn tính sẽ lớn, nhỏ khác nhau.
3. Tìm hiểu về toán tư duy Soroban
Hiểu đơn giản thì đây là phương pháp rèn luyện tư duy toán học qua việc dùng bàn tính Soroban. Ngày nay, toán tư duy Soroban được sử dụng rộng rãi trong giáo dục bổ trợ tại Nhật Bản. Nhiều phụ huynh tại đây cho con học toán tư duy Soroban từ rất sớm. Họ xem đây là bước chuẩn bị quan trọng để trẻ tự tin bước vào các kỳ thi tuyển sinh trung học cơ sở, vốn cạnh tranh cao tại những thành phố lớn như Tokyo.
Tại Việt Nam, toán tư duy Soroban ngày càng được quan tâm. Nhiều phụ huynh lựa chọn cho con như một phương pháp học tập bổ trợ. Một số trung tâm đã đưa chương trình này vào giảng dạy, giúp trẻ làm quen với các con số. Không dừng lại ở việc tính toán, toán tư duy Soroban còn giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, khả năng tập trung và sự linh hoạt của não bộ.
>>> Tìm hiểu thêm: 6 cách dạy trẻ lớp 1 tính nhẩm nhanh như người Nhật
Học toán Soroban bằng tay là như thế nào?
Học toán tư duy Soroban bằng tay hay còn gọi là ảo tính Soroban hoặc Anzan trong tiếng Nhật. Để đến được giai đoạn này, trẻ cần thành thạo cách dùng bàn tính Soroban vật lý. Đồng thời hiểu rõ cấu tạo, quy tắc gạt hạt và quy ước sử dụng ngón cái, ngón trỏ.
Khi mắt và tay đã quen với bàn tính, trẻ dần không cần tới bàn tính nữa. Thay vào đó, con sẽ hình dung một “bàn tính ảo” trong đầu. Các ngón tay sẽ thực hiện động tác gạt hạt tượng trưng (thường gọi là “gẩy ảo”). Chính chuyển động tay nhẹ nhàng này giúp não bộ tăng tập trung, liên kết hình ảnh giữa hạt tính, con số và phép tính một cách tự nhiên. Đến giai đoạn nhuần nhuyễn, con có thể tính hoàn toàn bằng hình ảnh tưởng tượng.
Ưu và nhược điểm của toán Soroban
1. Ưu điểm của toán tư duy Soroban
Khi nói đến ưu nhược điểm học toán tư duy Soroban, nhiều bố mẹ quan tâm đến hiệu quả và băn khoăn liệu có nên cho con học toán Soroban không? Thực tế, toán tư duy Soroban giúp trẻ tính toán nhanh và chính xác hơn. Đặc biệt với các phép cộng, trừ, nhân, chia nhiều chữ số. Ngoài ra, quá trình luyện toán Soroban bằng tay còn rèn cho trẻ khả năng tập trung cao độ, tăng cường trí nhớ và trí tưởng tượng.
Một lợi ích khác của toán tư duy Soroban là sự phát triển cân bằng giữa hai bán cầu não. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, thông thường trẻ nhỏ sẽ thực hiện các phép tính bằng não trái. Riêng với trẻ học toán tư duy Soroban, con sẽ hình dung bàn tính trong đầu và tính nhẩm. Từ đó, não phải tham gia mạnh mẽ vào quá trình này. Não phải phát triển giúp trẻ tăng khả năng tưởng tượng, tập trung và linh hoạt trong tư duy.
2. Nhược điểm của toán tư duy Soroban
Nếu áp dụng sai phương pháp dạy và học toán tư duy Soroban, kết quả chỉ dừng lại ở việc tính nhẩm. Trẻ sẽ khó phát triển khả năng phân tích, tư duy phản biện hay vận dụng vào thực tế.
Vậy học toán Soroban có tốt không? Có nên cho con học không? Câu trả lời là có. Như đã chia sẻ, phương pháp này mang đến nhiều lợi ích: Tính đúng, tính nhanh và rèn luyện trí nhớ, sự tập trung. Tuy nhiên, bố mẹ cũng cần đồng hành để con biết cách suy nghĩ, phân tích và tìm hướng giải trước khi đặt phép tính. Vì trong một bài toán, phần tính toán là bước cuối cùng. Điều quan trọng là con phải hiểu đúng đề bài, biết cách chuyển yêu cầu thành phép tính cụ thể và sau đó mới áp dụng Soroban để tìm ra kết quả.
>>> Tìm hiểu thêm: Bắt đầu học toán ở độ tuổi vàng, trẻ sẽ có nhiều lợi thế
Lưu ý khi cho trẻ học toán Soroban
1. Chọn độ tuổi phù hợp
Độ tuổi lý tưởng để trẻ bắt đầu học toán tư duy Soroban là từ 4 đến 12 tuổi. Đây cũng là giai đoạn não bộ phát triển mạnh mẽ và khả năng ghi nhớ tốt nhất.
Với bé từ 4 đến 7 tuổi, bố mẹ có thể cho con làm quen dần với bàn tính Soroban. Con có thể tập đếm số, nhận biết giá trị của từng hạt và thực hiện phép tính đơn giản. Khi lớn hơn, trẻ có thể học các phép tính phức tạp hơn như nhân, chia. Đồng thời lúc này bắt đầu rèn luyện kỹ năng tính nhẩm bằng cách tưởng tượng bàn tính trong đầu.
2. Quan tâm đến năng lực và sở thích của trẻ
Bố mẹ nên quan tâm đến năng lực và sở thích của con để chọn thời điểm và phương pháp phù hợp. Nếu trẻ hứng thú và tiếp thu nhanh, bố mẹ có thể cho con học toán Soroban sớm hơn. Nếu con chưa sẵn sàng, bố mẹ đừng ép buộc. Chỉ khi con thật sự muốn học thì việc tiếp thu sẽ dễ dàng và hiệu quả hơn.
>>> Tìm hiểu thêm: 59 cách dạy Toán lớp 1 cho con tại nhà dễ như ăn kẹo
3. Tạo hứng thú bằng cách học sinh động
Với trẻ nhỏ, bố mẹ có thể kết hợp việc học với các trò chơi đếm số. Chẳng hạn như cùng con đếm số đồ vật trong nhà, số cái bánh kẹo… để con tăng khả năng ghi nhớ, học đếm và hiểu về các đơn vị đo lường.
Ngoài ra, mỗi trẻ có khả năng tiếp thu khác nhau, vì vậy hãy biến việc học toán tư duy Soroban thành niềm vui, để con cảm thấy hứng thú và thoải mái nhất. Khi được đồng hành bằng tình yêu thương và sự kiên nhẫn của bố mẹ, con sẽ tiếp thu tốt hơn và phát huy hết những lợi ích tuyệt vời mà Soroban mang lại.
