Các trò chơi phát triển thể chất giúp trẻ rèn luyện kỹ năng vận động, sự hoạt bát, khéo léo và trở nên năng động hơn. Mỗi độ tuổi sẽ phù hợp với những trò chơi vận động khác nhau. Bài viết dưới đây của ILA sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về lợi ích cũng như gợi ý những trò chơi hay, bổ ích phù hợp với trẻ.
Trò chơi phát triển thể chất có những lợi ích gì cho trẻ?
Các trò chơi phát triển thể chất, hay còn gọi là trò chơi vận động, không chỉ mang lại cho trẻ niềm vui, sự hứng khởi mà còn có nhiều lợi ích to lớn khác như:
1. Phát triển trí tuệ
Các trò chơi thể chất đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển trí não. Các hoạt động này kích thích sự liên kết của các tế bào thần kinh, giúp trẻ tăng cường trí nhớ, phát triển tư duy logic, kỹ năng giải quyết vấn đề, khơi gợi trí tưởng tượng.
2. Phát triển thể chất
Trẻ tham gia các trò chơi vận động thường xuyên sẽ giúp tăng cường sức mạnh của cơ bắp, tăng sự dẻo dai và linh hoạt của cơ thể. Các trò chơi phát triển thể chất cũng giúp trẻ rèn các kỹ năng phối hợp tay chân, chạy, nhảy linh hoạt.
3. Tạo năng lượng tích cực
Những hoạt động thể chất mang lại cho trẻ niềm vui, giúp trẻ giải tỏa năng lượng. Sau khi tham gia trò chơi, trẻ luôn cảm thấy sảng khoái, vui vẻ, ăn ngon và ngủ tốt hơn.
4. Khám phá nhiều điều mới mẻ
Tham gia vào các trò chơi thể chất, trẻ sẽ có thêm cơ hội tìm hiểu nhiều điều mới mẻ. Với trẻ nhỏ, những hoạt động này giúp trẻ linh hoạt hơn và khám phá môi trường xung quanh. Trẻ có thể thoải mái leo trèo, chạy nhảy ra ngoài chơi, tự tìm tòi thế giới mới.
5. Phát triển kỹ năng xã hội
Khi tham gia vào các trò chơi vận động tập thể, trẻ sẽ học được cách chia sẻ, phối hợp với các bạn khác. Ngoài ra, trẻ cũng học được cách tuân thủ luật chơi, hình thành kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp.
>>> Tìm hiểu thêm: 7 trò chơi giáo dục giúp bé học tiếng Anh hiệu quả
Gợi ý các trò chơi phát triển thể chất cho từ 24–36 tháng
Ở độ tuổi từ 24–36 tháng, trẻ bắt đầu phát triển nhanh chóng về thể chất, sức mạnh cơ bắp, sự thăng bằng. Các trò chơi phát triển thể chất cho trẻ trong độ tuổi này ba mẹ có thể tham khảo:
1. Trò chơi đuổi bắt bóng
Ba mẹ chuẩn bị một quả bóng rồi lăn bóng theo nhiều hướng khác nhau và yêu cầu trẻ chạy theo, nhặt bóng mang về. Ba mẹ tiếp tục lăn bóng theo nhiều hướng khác nhau để duy trì trò chơi. Trẻ 3 tuổi rất hứng thú với trò chơi phát triển thể chất này, vì thế ba mẹ có thể chơi cùng bé thường xuyên.
2. Trò chơi phát triển thể chất bò qua chướng ngại vật
Ba mẹ chuẩn bị vài gối ôm, gối tựa sofa, một thùng carton rỗng để con đủ chỗ chui qua, thêm vài chiếc chăn hoặc khăn tắm cuộn tròn lại.
Ba mẹ cùng con sắp xếp các “chướng ngại vật” thành một cung đường với gối cho con bò qua, thùng carton là căn hầm bí mật và cuộn chăn thành con rắn khổng lồ cần trườn qua. Ba mẹ hãy làm mẫu cho con một lần và cổ vũ con hoàn thành trò chơi.
3. Trò chơi nhảy lò cò
Ba mẹ đưa con đến không gian trống và không có vật cản. Sau đó, ba mẹ nắm lấy tay bé và nói: “Bây giờ chúng ta thử đứng một chân giống chú hồng hạc nhé” và nhấc một chân lên khỏi mặt đất. Khi con đã quen với cách đứng một chân, ba mẹ hãy hướng dẫn con nhảy một bước nhỏ tại chỗ và vẫn nắm tay con để con cảm thấy an toàn.
4. Trò chơi phát triển thể chất chạy về đích
Thêm một trò chơi phát triển thể chất cho bé, dạy con về bài học đặt mục tiêu và hoàn thành mục tiêu.
Ba mẹ hãy chọn một khoảng sân rộng và cùng con xác định vạch xuất phát và vạch đích. Ba mẹ có thể ngồi ở vạch đích và gọi bé chạy lên phía mình. Hãy dùng một số khẩu lệnh vui như: “Nào, chuẩn bị, sẵn sàng và chạy”.
5. Trò chơi bong bóng xà phòng
Ba mẹ chuẩn bị một dung dịch thổi bong bóng và dụng cụ thổi. Ba mẹ thổi bong bóng và cho con chạy theo, đuổi bắt hoặc dùng tay đập vỡ. Ba mẹ có thể thử thách con bằng việc yêu cầu con đập bong bóng bằng ngón trỏ hoặc cùng con quan sát màu sắc của bong bóng xà phòng.
6. Trò chơi chi chi chành chành
Ba mẹ có thể xòe lòng bàn tay ra, cho trẻ đặt ngón tay trỏ của mình vào đó. Tiếp đó, ba mẹ sẽ đọc bài đồng dao:
“Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa chết trương
Ba vương ngũ đế
Bắt dế đi tìm
Ù à ù ập”
Khi đọc đến chữ “ập”, ba mẹ hãy nhẹ nhàng nắm tay lại, còn con phải rút ngón tay lại thật nhanh. Ba mẹ hãy nắm tay tượng trưng và cùng con cười to xem con rút tay kịp không.
7. Trò chơi rồng rắn lên mây
Ba mẹ có thể rủ thêm 2–3 người chơi như ông bà, anh chị, bạn bè. Ba mẹ sẽ làm đầu rồng và con cùng những người chơi khác sẽ nối đuôi, có thể ôm eo người phía trước hoặc đặt nhẹ tay lên vai. Cả đoàn sẽ cùng nhau đi lượn vòng và đọc bài đồng dao:
“Rồng rắn lên mây
Có cây xúc xắc
Có nhà điểm danh
Hỏi thăm thầy thuốc
Có nhà hay không?”
>>> Tìm hiểu thêm: 10 hoạt động vừa học vừa chơi cho bé phát triển toàn diện
Khám phá các trò chơi phát triển thể chất cho trẻ từ 3–4 tuổi
Từ 3–4 tuổi có rất nhiều trò chơi đơn giản, dễ hiểu, an toàn và mang lại tiếng cười cho trẻ như:
1. Trò chơi phát triển thể chất bịt mắt bắt dê
Trò chơi bịt mắt bắt dê là trò chơi dân gian quen thuộc được các bé rất yêu thích. Trò chơi này giúp trẻ vận động và phát triển các giác quan.
Ba mẹ hoặc thầy cô chuẩn bị sẵn khăn vải để bịt mắt, sau đó oẳn tù tì, người thua sẽ bị bịt mắt và đi tìm các thành viên còn lại. Người thắng sẽ tạo ra những tiếng động như tiếng vỗ tay hay tiếng kêu be be để người bắt xác định vị trí của mình. Khi ai đó bị bắt thì sẽ đổi vị trí và tiếp tục trò chơi.
2. Trò chơi chuyền bóng
Chuyền bóng là một trò chơi phát triển thể chất đơn giản nhưng đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng và sự gắn kết tinh thần đồng đội. Trò chơi này rèn luyện sự phối hợp của tay và mắt, tăng khả năng tập trung và sự kiên nhẫn.
Ba mẹ/thầy cô hãy chuẩn bị một quả bóng bằng nhựa hoặc cao su kích thước vừa phải. Người chơi sẽ ngồi thành vòng tròn và chuyền bóng cho người bên cạnh theo một chiều nhất định. Ba mẹ có thể tăng thú vị cho trò chơi bằng cách bật bài nhạc. Nếu nhạc dừng ở bạn nào mà tay bạn đó vẫn cầm bóng thì có thể đứng ra giữa nhảy hoặc hát một bài.
3. Trò chơi phát triển thể chất lăn bóng vào khung thành
Ba mẹ hãy chuẩn bị một quả bóng nhựa. Khung thành có thể dùng hai chiếc dép, chai nước hay bìa carton đặt hai bên để làm gôn. Tiếp đó, ba mẹ kẻ vạch xuất phát cách khung thành khoảng 1,5–2m.
Cách chơi: Ba mẹ hướng dẫn trẻ ngồi xuống vạch xuất phát, sau đó dùng 2 tay đẩy nhẹ cho quả bóng lăn về phía khung thành. Mỗi quả bóng lăn vào sẽ được tính một điểm. Nếu trẻ lớn hơn, ba mẹ có thể yêu cầu trẻ đứng và dùng chân đá nhẹ cho bóng bay vào gôn.
4. Trò chơi trời nắng, trời mưa
Trời nắng, trời mưa là một trò chơi phát triển thể chất có tác dụng hiệu quả trong việc rèn luyện khả năng lắng nghe, tuân thủ hiệu lệnh của trẻ. Ba mẹ hãy chuẩn bị các khu vực được quy định là “nhà” như một góc phòng, một tán cây… và thống nhất với trẻ.
Ba mẹ đóng vai quản trò và hô to “Trời nắng”, trẻ có chạy ra sân, tắm nắng, hái hoa, bắt bướm… Khi quản trò hô to “Trời mưa rồi, về nhà thôi!”, trẻ sẽ phải chạy thật nhanh về khu vực “Nhà” đã được quy định. Ai về chậm có thể chịu phạt hát, nhảy tại chỗ.
5. Trò chơi ô tô vào bến
Ba mẹ chuẩn bị cho trẻ một vô lăng làm từ bìa cứng hoặc đĩa nhựa và những vòng tròn bằng giấy màu tương ứng với màu của vô lăng để làm bến xe.
Cách chơi: Trẻ sẽ cầm mỗi người một chiếc vô lăng và làm ô tô. Quản trò (ba mẹ) sẽ hô to “Ô tô chạy” và trẻ sẽ chạy vòng quanh sân. Khi quản trò hô “Ô tô vào bến”, trẻ sẽ phải nhanh chóng tìm được vòng tròn bến xe để đứng vào.
Nếu trẻ nào không tìm được bến thì sẽ bị phạt. Ba mẹ có thể tăng độ khó bằng cách yêu cầu “Ô tô màu (xanh – đỏ – vàng) tìm bến màu (xanh – đỏ – vàng)”.
6. Trò chơi phát triển thể chất hái quả
Ba mẹ hãy cắt các quả như táo, xoài, cam, quýt, ổi… làm từ bìa cứng hoặc giấy màu. Sau đó, cột chúng vào một sợi dây giăng ngang phòng trong tầm bật nhảy của trẻ. Ba mẹ hãy phát cho trẻ một giỏ đựng quả.
Luật chơi đơn giản: Trẻ chỉ cần bật nhảy tại chỗ để “hái” được những quả treo trên cao và bỏ vào giỏ của mình ở vạch đích. Trò chơi sẽ kết thúc khi các quả trên cây đã hái hết và ai hái được nhiều quả hơn sẽ chiến thắng.
7. Trò chơi bắt chước tạo dáng
Trò chơi này giúp kích thích trí tưởng tượng, tăng khả năng quan sát và sức sáng tạo của trẻ. Ba mẹ có thể làm quản trò và tạo một dáng vẻ bất kỳ như dáng con vật, dáng cái cây, dáng máy bay… Trẻ sẽ cần nhanh chóng bắt chước và tạo dáng y hệt.
Quản trò sẽ đi một vòng để kiểm tra xem ai làm giống nhất. Ba mẹ có thể đổi vai cho bé làm quản trò để khuyến khích sự sáng tạo của trẻ.
>>> Tìm hiểu thêm: 11 trò chơi vận động cho trẻ mầm non giúp bé vui khỏe
Các trò chơi phát triển thể chất cho trẻ từ 5–6 tuổi
Độ tuổi 5–6 tuổi là thời điểm trẻ đã thành “anh chị lớn” trong trường mầm non. Từ 5–6 tuổi, trẻ đã có khả năng về ngôn ngữ, tư duy, vận động, có thể hiểu được các luật chơi phức tạp. Các trò chơi vận động cho trẻ 5–6 tuổi là cơ hội để con vừa học vừa chơi, vừa rèn luyện thể chất.
1. Trò chơi ai đoán đúng
Trò chơi phát triển thể chất này khuyến khích sự sáng tạo của trẻ, tăng khả năng diễn đạt, mở rộng vốn từ. Ba mẹ có thể bắt đầu trò chơi bằng những thẻ chữ hay thẻ ảnh đơn giản rồi bỏ vào một chiếc hộp đựng.
Cách chơi: Chia trẻ thành 2 đội hoặc nhóm thi đấu. Người chơi đầu tiên sẽ bốc một tấm thẻ và xem tấm thẻ bí mật. Sau đó, bạn đó sẽ đứng trước nhóm dùng cơ thể để diễn tả lại. Ví dụ, nếu thẻ con gà thì làm động tác đập cánh, cục ta cục tác… Những người chơi còn lại sẽ quan sát và đoán. Ai đoán đúng đầu tiên sẽ được lên làm người diễn tả. Quản trò có thể giới hạn thời gian đoán để tăng sự kích thích, kịch tính cho trò chơi.
2. Trò chơi nhảy sạp
Nhảy sạp là trò chơi vận động đòi hỏi sự khéo léo, khả năng cảm thụ nhịp điệu cùng sự phối hợp chính xác. Dụng cụ cần thiết cho trò chơi này là 2 cây tre hoặc ống nhựa dài làm sạp chính.
Cách chơi: Hai người ngồi đối diện nhau, cầm 2 đầu sạp đặt song song trên mặt đất. Những người còn lại cầm những cặp sạp con, gác lên sạp chính và gõ theo nhịp. Nhịp gõ sạp là 2 lần gõ vào sạp chính và 1 lần đập 2 cây sạp con vào nhau: mở – đập – mở. Khi có nhịp “mở”, người nhảy sẽ nhảy vào ô trống đầu tiên rồi nhảy vào ô trống tiếp theo theo đúng nhịp.
3. Trò chơi vượt chướng ngại vật
Ba mẹ có thể tận dụng các vật dụng như ghế để bò qua, gối ôm để nhảy qua, sợi dây đặt trên sàn để đi thăng bằng, đường hầm bằng hộp carton. Ba mẹ hãy sắp xếp các vật dụng này thành cung đường dài từ điểm xuất phát đến điểm đích.
Cách chơi: Ba mẹ làm mẫu, hướng dẫn trẻ cách đi trên đoạn đường vừa được hình thành. Ví dụ: Trước tiên, bò qua chiếc ghế, đi thăng bằng trên sợi dây, rồi nhảy qua ba chiếc gối và chui qua hầm để về đích. Trẻ sẽ nhìn và làm theo ba mẹ để hoàn thành các chướng ngại vật.
4. Trò chơi phát triển thể chất chạy tiếp sức
Trò chơi này dạy trẻ về trách nhiệm cá nhân, đề cao tinh thần đồng đội. Chuẩn bị hai cây gậy nhỏ hoặc 2 lá cờ nhỏ để làm vật tiếp sức và vẽ điểm xuất phát cùng điểm quay đầu.
Cách chơi: Chia trẻ thành 2 đội có lượng người bằng nhau và xếp thành hàng dọc sau vạch xuất phát. Người đứng sau mỗi hàng sẽ cầm vật tiếp sức. Khi có hiệu lệnh, người đầu tiên sẽ chạy thật nhanh tới điểm quay đầu rồi chạy ngược về trao tín vật cho người thứ hai. Khi nhận được tín vật, người thứ hai tiếp tục xuất phát cứ như vậy cho tới người cuối cùng.
5. Trò chơi nhảy bao bố
Đây là trò chơi dân gian vui nhộn thường xuất hiện trong các hoạt động tập thể cho trẻ từ độ tuổi mẫu giáo trở lên. Với trò chơi phát triển thể chất này, ba mẹ hoặc thầy cô chuẩn bị bao bố, chia trẻ thành các đội có số lượng bằng nhau.
Cách chơi: Kẻ vạch xuất phát và vạch đích rồi xếp mỗi đội thành một hàng dọc. Trẻ đứng đầu hàng sẽ bước hai chân vào trong bao bố và tay giữ chặt lấy miệng bao. Khi có hiệu lệnh xuất phát, trẻ sẽ nhảy về vạch đích, sau đó quay trở lại vạch xuất phát để đưa bao bố cho trẻ thứ hai.
Trẻ thứ nhất về đích thì trẻ tiếp theo mới được nhảy, cứ lần lượt như thế cho đến cuối hàng. Đội nào nhảy xong trước sẽ là đội chiến thắng.
6. Trò chơi phát triển thể chất ném lon
Ba mẹ chuẩn bị sẵn từ 6 đến 10 vỏ lon nước ngọt hoặc lon sữa đã được làm sạch, không có cạnh sắc nhọn và một quả bóng nhỏ hay túi cát để làm vật ném.
Cách chơi: Xếp các lon thành một hình kim tự tháp. Trẻ sẽ đứng ở vạch ném đã được kẻ sẵn, cách tháp lon một đoạn.
7. Trò chơi kéo co
Trò chơi này được xem là biểu tượng của sức mạnh tập thể và tinh thần đoàn kết. Với trò kéo co, cần chuẩn bị một sợi dây thừng to, chắc chắn và buộc một chiếc khăn màu vào giữa sợi dây. Sau đó, kẻ một vạch ngang trên sân làm ranh giới.
Cách chơi: Chia trẻ thành 2 đội có số thành viên và sức lực ngang nhau. Hai đội sẽ xếp thành hàng dọc và nắm chặt sợi dây thừng. Khi quản trò hô to “Bắt đầu”, thì hai đội sẽ ra sức kéo sợi dây về phía mình. Đội nào kéo được phần khăn màu qua vạch ranh giới bên phía mình thì đội đó chiến thắng.
>>> Tìm hiểu thêm: Các trò chơi tiếng Anh cho trẻ mầm non vui nhộn, dễ chơi
Câu hỏi thường gặp về trò chơi phát triển thể chất cho trẻ
1. Trẻ có nên chơi trò vận động mỗi ngày không?
Có, nhưng ba mẹ nên sắp xếp thời gian phù hợp nhất, khoảng 30–60 phút/ngày tùy vào độ tuổi của từng trẻ.
2. Trò chơi phát triển thể chất có giúp trẻ tự tin hơn không?
Chắc chắn có. Khi hoàn thành thử thách, trẻ sẽ tăng sự tự tin, mạnh dạn hơn khi giao tiếp.
3. Trò chơi thể chất có cần thiết cho trẻ đã học mẫu giáo không?
Cực kỳ cần thiết. Ở độ tuổi mẫu giáo, các trò chơi vận động chính là phương tiện để trẻ phát triển các kỹ năng như chạy, nhảy, leo trèo và kỹ năng xã hội thông qua việc chơi cùng bạn bè.
4. Trò chơi vận động có tác động như thế nào đến giấc ngủ của trẻ?
Các trò chơi phát triển thể chất, vận động giúp trẻ tiêu hao nguồn năng lượng dư thừa. Điều này sẽ giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ và ngủ ngon hơn.
Trò chơi phát triển thể chất được xem là “liều thuốc” tuyệt vời cho thể chất và tinh thần của trẻ. Mỗi độ tuổi phát triển sẽ có những trò chơi khác nhau giúp trẻ phát triển khỏe mạnh toàn diện nhất. Hy vọng những gợi ý trong bài viết sẽ giúp ba mẹ và giáo viên có thêm nhiều trò chơi bổ ích để trẻ vận động và tràn đầy năng lượng hơn mỗi ngày.
