Việc trẻ hay ném đồ đạc khiến nhiều mẹ lo lắng và tự hỏi: “Con có đang gặp vấn đề?” Tuy nhiên, thay vì vội vàng hoang mang hay gán nhãn tiêu cực cho hành vi của con, bố mẹ cần bình tĩnh quan sát và tìm hiểu nguyên nhân phía sau hành động này.
Trên hành trình phát triển, trẻ có thể bộc lộ nhiều hành vi khiến người lớn bối rối, trong đó phổ biến là cáu giận và ném đồ đạc. Đây không hẳn là dấu hiệu cho thấy trẻ “hư” hay có vấn đề nghiêm trọng, mà thường liên quan đến sự phát triển cảm xúc, ngôn ngữ và khả năng kiểm soát hành vi ở từng giai đoạn tuổi.
Tuy nhiên, nếu không được định hướng và giáo dục đúng cách, thói quen này sẽ gây ảnh hưởng đến sự hình thành tính cách của trẻ trong tương lai. Vậy nguyên nhân nào khiến trẻ hay ném đồ đạc? Bố mẹ cần dạy con ra sao để điều chỉnh hành vi này?
Vì sao trẻ hay ném đồ đạc?
Khi trẻ tức giận và ném đồ đạc, nhiều người cho rằng đây là tính xấu, bé không ngoan. Tuy nhiên, có rất nhiều lý do dẫn đến hành động này như:
1. Con muốn thu hút sự chú ý
Ném đồ có thể xuất phát từ mong muốn được chú ý, quan tâm nhiều hơn ở trẻ. Khi chưa thể trình bày suy nghĩ và biểu lộ cảm xúc, nhiều trẻ nhận ra chỉ cần ném đồ, bố mẹ sẽ lập tức có phản ứng, dù đó là phản ứng tích cực như chạy lại gần, hỏi han con hoặc phản ứng tiêu cực như la mắng, nhắc nhở.
Theo các chuyên gia tâm lý, khi thiếu sự quan tâm đúng lúc, trẻ sẽ có xu hướng dùng hành động mạnh như ném đồ đạc để đảm bảo mình được bố mẹ “nhìn thấy” và quan tâm hơn. Vì thế, ném đồ đôi khi không xuất phát từ cảm xúc tiêu cực và bản chất tính cách của con. Đó chỉ đơn giản là cách trẻ chủ động tương tác với bố mẹ mà thôi.
>>> Tìm hiểu thêm: Phát triển tâm lý trẻ em: Ba mẹ đồng hành cùng con trưởng thành
2. Do phát triển cảm xúc và ngôn ngữ chưa hoàn thiện
Một nghiên cứu được công bố trên National Center for Biotechnology Information (NCBI) cho biết, vì sự hạn chế về ngôn ngữ nên trẻ hay ném đồ đạc hơn so với các bạn cùng lứa. Trong giai đoạn từ 1-3 tuổi, khả năng ngôn ngữ và kiểm soát cảm xúc của trẻ chưa hoàn thiện. Vì thế, nếu không hài lòng hoặc muốn bày tỏ, trẻ thường dùng hành động để bộc lộ cảm xúc.
3. Trẻ muốn khám phá thế giới xung quanh
Với nhiều trẻ, ném đồ là một “thí nghiệm khoa học” thực tế. Thông qua hành động này, trẻ có thể quan sát và khám phá ra nhiều thứ mới mẻ. Đó có thể là hướng bay, tốc độ rơi, âm thanh khi chạm đất hay phản ứng của vật thể. Những hành vi như ném, gõ hay thả đồ vật giúp trẻ phát triển kỹ năng phối hợp.
Nói cách khác, đây là một phần của quá trình khám phá thế giới tự nhiên. Chúng cho phép trẻ hiểu dần về những nguyên tắc vật lý cơ bản. Chính vì thế, nhiều chuyên gia cho rằng hành vi ném đồ ở giai đoạn đầu đời của trẻ là một cột mốc phát triển chứ không hoàn toàn xấu.
4. Khi trẻ tức giận hoặc cáu gắt
Bên cạnh hành trình khám phá, trẻ hay ném đồ đạc vì yếu tố liên quan đến cảm xúc. Khi tức giận, trẻ thường chưa biết cách kiểm soát và xoa dịu bản thân. Do đó, trẻ dễ chọn cách đơn giản là ném đồ để giải tỏa căng thẳng. Theo các nghiên cứu về cơn cáu gắt ở trẻ mẫu giáo, ném đồ là hành vi phổ biến nhất. Bên cạnh đó là các dấu hiệu khác như khóc, hét lớn…
Theo một báo cáo đăng trên PubMed Central (PMC), hành vi này đạt đỉnh trong giai đoạn 18-24 tháng tuổi. Sau đó giảm dần khi trẻ lớn hơn và được dạy cách diễn đạt cảm xúc bằng ngôn từ. Với nhiều phụ huynh, trẻ hay ném đồ khi tức giận hoặc bị từ chối chính là nỗi lo. Thực tế, đây có thể chỉ là phản ứng tự nhiên khi trẻ chưa điều chỉnh được cảm xúc.
>>> Tìm hiểu thêm: Muốn con lớn lên hạnh phúc, ba mẹ cần nắm rõ các giai đoạn phát triển tâm lý theo lứa tuổi trẻ em
Trẻ có xu hướng cáu gắt, ném đồ nhiều trong giai đoạn nào?
Việc ném đồ thường gắn liền với từng giai đoạn phát triển tâm lý lẫn cảm xúc của trẻ. Hiểu rõ đặc điểm này sẽ giúp mẹ bình tĩnh hơn và có cách định hướng phù hợp cho con.
1. Trẻ hay ném đồ đạc lúc 1 tuổi để khám phá
Trẻ 1 tuổi bắt đầu có sự tò mò mạnh mẽ về thế giới xung quanh. Do đó, hành động ném đồ lúc này chủ yếu sẽ mang tính chất thử nghiệm. Khi ném một món đồ, trẻ thường muốn quan sát sẽ phát ra âm thanh gì, đồ vật có vỡ không, phản ứng của người lớn thế nào…
Đây là một phần tự nhiên trong quá trình phát triển nhận thức và vận động của trẻ. Thế nên bố mẹ không nên quá lo lắng khi trẻ 1 tuổi thường ném đồ. Thay vào đó, hãy tạo môi trường an toàn để con khám phá và hướng dẫn cách chơi đúng đắn.
2. Trẻ hay ném đồ đạc vì “khủng hoảng tuổi lên 2”
Bé 2 tuổi hay cáu gắt ném đồ chỉ là hình thức phản ứng mang tính phát triển. 2 tuổi là thời kỳ trẻ bắt đầu hình thành cái tôi. Trẻ muốn tự lập nhưng chưa đủ khả năng ngôn ngữ và kiểm soát cảm xúc. Khi nhu cầu không được đáp ứng hoặc thấy bức bối, trẻ dễ rơi vào cơn cáu giận. Do đó, ném đồ là một trong những biểu hiện phổ biến để phản ứng với thế giới xung quanh.
3. Giai đoạn 3 tuổi: Trẻ hay ném đồ đạc để khẳng định “cái tôi”
Ở giai đoạn lên 3, trẻ sử dụng ngôn ngữ tốt hơn, cảm xúc cũng phát triển vượt trội. Cái tôi cá nhân cũng trở nên mạnh mẽ hơn. Đây là độ tuổi trẻ muốn được tự quyết định nhiều hơn, từ chọn đồ chơi, quần áo, tự ăn uống cho đến tự bày tỏ ý kiến riêng. Khi bố mẹ hoặc người lớn không đồng ý, bé 3 tuổi hay cáu gắt ném đồ để khẳng định mong muốn.
Tuy nhiên, bố mẹ cần chú ý từ giai đoạn này nếu không được uốn nắn, trẻ sẽ có xu hướng duy trì cách giải tỏa bằng hành vi tiêu cực (la hét, ném đồ…) thay vì bằng lời nói.
>>> Tìm hiểu thêm: Dạy bé kỹ năng sống từ 3–5 tuổi: Thời điểm vàng đừng bỏ lỡ
4. Trên 4 tuổi: Khi bố mẹ cần can thiệp kịp thời
Sau 4 tuổi, khả năng ngôn ngữ, bày tỏ mong muốn và kiểm soát cảm xúc của trẻ đã phát triển đến mức cơ bản. Vì vậy, mẹ có thể nhận thấy hành vi ném đồ không còn phổ biến như giai đoạn 2-3 tuổi.
Nếu ở tuổi này trẻ vẫn thường xuyên cáu gắt, ném đồ mạnh bạo kèm theo hành vi gây hấn khác như đánh bạn, tự làm đau bản thân… bố mẹ cần hết sức chú ý. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy trẻ đang gặp khó khăn trong điều chỉnh cảm xúc hoặc hành vi. Mẹ nên đưa bé đến gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nhi khoa để can thiệp kịp thời.
Cách dạy trẻ không ném đồ đạc
Để giúp trẻ bỏ thói quen xấu, bố mẹ cần kiên nhẫn và đồng hành cùng con mỗi ngày. Hướng dẫn đúng cách sẽ giúp trẻ kiểm soát hành vi, phát triển cảm xúc và kỹ năng giao tiếp.
1. Cố gắng giữ bình tĩnh, kiên nhẫn, không la mắng con
Khi trẻ hay ném đồ đạc, đa phần bố mẹ đều tức giận. Tuy vậy, điều này chỉ khiến trẻ thêm căng thẳng và tiếp tục lặp lại nhiều hơn. Để trẻ tiếp thu tốt lời cha mẹ nói và hiểu vấn đề, bố mẹ cần bình tĩnh, thể hiện sự nghiêm túc nhưng không nặng nề. Trẻ sẽ cảm nhận được rằng hành động này là không đúng và có cách xử trí khác tốt hơn.
2. Đặt giới hạn cho con
Bố mẹ cần để trẻ biết được ranh giới giữa việc được phép và không được phép. Hãy giải thích ngắn gọn, dứt khoát, giữ sự nghiêm túc để trẻ hiểu hành vi ném đồ không được chấp nhận trong bất cứ hoàn cảnh nào.
Mẹ không nên quát mắng, nhưng cũng không “xuống nước” hay chiều theo khi trẻ khóc lóc. Điều đó sẽ khiến trẻ nghĩ rằng chỉ cần ném đồ, cáu gắt là đạt được điều mình muốn.
3. Dạy trẻ cách thể hiện cảm xúc
Nếu đã xác định được nguyên nhân trẻ ném đồ là do chưa biết cách diễn đạt cảm xúc, bố mẹ có thể nhân cơ hội này để dạy con cách gọi tên và bày tỏ tâm trạng bằng những câu từ đơn giản như “con đang giận”, “con buồn” và hướng dẫn con nói ra mong muốn của mình. Cách này sẽ giúp trẻ làm chủ cảm xúc và dùng lời nói để được lắng nghe nhiều hơn.
>>> Tìm hiểu thêm: 15 cách dạy con nghe lời răm rắp, ba mẹ nhàn tênh
4. Tích cực trò chuyện, chơi cùng con
Đôi khi trẻ ném đồ chỉ để thu hút sự chú ý hay đơn giản cần giải tỏa năng lượng. Thay vì để trẻ ném đồ vật gây nguy hiểm, bố mẹ có thể hướng trẻ đến những hoạt động an toàn khác như ném bóng, ném gối hoặc các trò chơi vận động ngoài trời. Đây là cách giúp trẻ giải tỏa năng lượng và cảm xúc một cách lành mạnh.
Ngoài ra, bố mẹ nên dành thời gian chơi cùng con để con thấy được quan tâm, yêu thương. Từ đó, trẻ sẽ giảm bớt nỗi sợ cô đơn, hạn chế hành vi tìm kiếm sự chú ý.
5. Khen ngợi và khuyến khích hành vi tích cực
Khi trẻ biết kiềm chế, bố mẹ nên khen ngợi hoặc khích lệ để trẻ nhận ra mình làm đúng. Điều này giúp trẻ hiểu rằng hành vi tốt sẽ mang lại cảm giác vui vẻ và được công nhận. Quan trọng là bố mẹ cần khen đúng lúc, cụ thể cho hành vi tích cực mà trẻ vừa làm. Những lời khen ngợi, động viên sẽ tạo động lực để trẻ tiếp tục duy trì thói quen tốt. Đồng thời trẻ sẽ dần từ bỏ việc ném đồ như một cách xả cảm xúc đầy tiêu cực.
Hy vọng bài viết giúp bố mẹ hiểu rằng trẻ hay ném đồ đạc không hẳn là dấu hiệu xấu. Chỉ cần bố mẹ giữ bình tĩnh, đặt giới hạn rõ ràng và hướng con đến những hành vi thay thế an toàn, trẻ sẽ dần học được cách kiểm soát cảm xúc và ứng xử phù hợp hơn. Sự đồng hành kiên nhẫn và khích lệ đúng lúc của bố mẹ là chìa khóa để con trưởng thành, giảm bớt thói quen ném đồ và xây dựng kỹ năng giao tiếp xã hội tích cực hơn.
>>> Tìm hiểu thêm: TOP 30+ truyện tiếng Anh cho bé hay và ý nghĩa nhất 2025
